Bir hayvan hücresi izotonik bir çözelti içindeyken, çözelti aniden saf su ile değiştiriliyor. Bu değişiklik sonucunda hücrede meydana gelecek olay aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hücrede herhangi bir değişiklik olmaz.
B) Hücre su kaybederek büzülür.
C) Hücre aşırı su alarak patlar.
D) Hücre içindeki maddeler dışarı çıkar.
Bu soruyu adım adım inceleyelim ve bir hayvan hücresinin farklı çözeltilerdeki davranışını anlayalım:
- Başlangıç Durumu: Bir hayvan hücresi izotonik bir çözelti içindedir.
- İzotonik Çözelti Nedir? İzotonik çözelti, hücrenin içindeki çözelti yoğunluğu ile dışındaki çözelti yoğunluğunun eşit olduğu durumdur. Bu durumda, hücre içine giren su miktarı ile hücre dışına çıkan su miktarı dengededir, yani net su hareketi olmaz. Hücrenin şeklinde bir değişiklik gözlenmez.
- Değişiklik Anı: Çözelti aniden saf su ile değiştiriliyor.
- Saf Su Nedir? Saf su, çözünmüş madde (tuz, şeker vb.) içermeyen, yani çözelti yoğunluğu hücrenin içindeki çözelti yoğunluğundan çok daha düşük olan bir ortamdır. Bu tür bir çözeltiye hipotonik çözelti denir.
- Ozmoz Olayı: Hücre zarı yarı geçirgen bir yapıya sahiptir. Bu durum, su moleküllerinin zardan serbestçe geçebilmesi, ancak çözünmüş maddelerin (tuzlar, proteinler vb.) geçişinin kısıtlı olması anlamına gelir. Su, her zaman yoğunluğun az olduğu yerden (saf su) yoğunluğun çok olduğu yere (hücre içi) doğru hareket etme eğilimindedir. Bu olaya ozmoz denir.
- Hücreye Su Girişi: Saf su (hipotonik ortam) hücrenin dışındaki çözelti yoğunluğu çok düşük olduğu için, su molekülleri yoğun bir şekilde hücrenin içine doğru hareket etmeye başlar.
- Hayvan Hücresinin Özelliği: Hayvan hücrelerinin bitki hücrelerinden farklı olarak hücre duvarı yoktur. Hücre duvarı, bitki hücrelerine aşırı su alımına karşı bir direnç sağlar ve patlamalarını engeller.
- Sonuç: Hayvan hücresi, hücre duvarı olmadığı için içeri giren aşırı suyu dengeleyemez. Sürekli su alımı sonucunda hücre şişer ve belirli bir basınca dayanamayarak patlar (hemoliz).
Bu açıklamalara göre, doğru seçenek C'dir.
Cevap C seçeneğidir.
