Bu soruda, hücrelerin su dengesi ve çevresel koşullara verdikleri tepkiler hakkında önemli bir biyoloji kavramını inceliyoruz. Hücrelerin yaşaması için iç ve dış ortam arasındaki su alışverişi kritik öneme sahiptir. Şimdi adım adım bu olayı ve doğru cevabı açıklayalım:
- Hücre ve Çözelti İlişkisi: Bir hücrenin içine konulduğu çözeltinin yoğunluğu (çözünen madde miktarı), hücrenin içindeki çözeltinin yoğunluğuna göre farklılık gösterebilir. Bu yoğunluk farkı, suyun hücre zarı boyunca hareket etmesine neden olur. Bu su hareketine ozmoz denir. Ozmoz, suyun yarı geçirgen bir zardan, su potansiyelinin yüksek olduğu yerden düşük olduğu yere doğru hareketidir.
- Hipertonik Çözelti Nedir? Soru bize hücrenin hipertonik bir çözelti içine konulduğunu söylüyor. Hipertonik çözelti, hücrenin içindeki çözeltiden daha yüksek bir çözünen madde (örneğin tuz veya şeker) konsantrasyonuna sahip olan çözeltidir. Yani, dış ortam hücrenin içine göre daha "tuzlu" veya "şekerli"dir.
- Su Neden Hareket Eder? Ozmoz kuralına göre, su her zaman daha az yoğun (daha çok su içeren) ortamdan, daha çok yoğun (daha az su içeren) ortama doğru hareket etme eğilimindedir. Hipertonik bir çözeltide, hücrenin dışındaki çözelti daha yoğun olduğu için, hücrenin içindeki su dışarıya doğru hareket etmeye başlar. Hücre, su kaybederek dış ortamla denge kurmaya çalışır.
- Hücreye Ne Olur? Hücre su kaybettikçe, hacmi küçülür ve büzülür. Özellikle bitki hücrelerinde, hücre zarı hücre duvarından ayrılarak içeri doğru çekilir. Hayvan hücrelerinde ise hücre tamamen büzüşür ve buruşuk bir görünüm alır.
- Bu Olayın Adı: Bir hücrenin hipertonik bir çözeltide su kaybederek büzülmesi olayına plazmoliz denir. Bu durum, hücrenin canlılığını tehdit edebilir.
- Diğer Seçeneklere Bakalım:
- A) Turgor: Bu durumun tam tersidir. Hücrenin hipotonik bir çözeltide (hücreden daha az yoğun çözelti) su alarak şişmesi ve gerginleşmesidir. Bitki hücrelerinde turgor basıncı, bitkinin dik durmasını sağlar.
- C) Dehidrasyon: Genel olarak su kaybı anlamına gelir. Plazmoliz, dehidrasyonun hücre seviyesindeki özel bir formudur. Ancak soruda spesifik olarak hücrenin büzülme olayının adı sorulduğu için plazmoliz daha doğru ve bilimsel bir terimdir.
- D) Difüzyon: Maddelerin yüksek konsantrasyondan düşük konsantrasyona doğru kendiliğinden yayılmasıdır. Ozmoz, suyun difüzyonunun özel bir şeklidir, ancak hücrenin büzülme olayının adı değildir.
Bu nedenle, bir hücrenin hipertonik bir çözeltide su kaybederek büzülmesi olayına plazmoliz denir.
Cevap B seçeneğidir.
