Sevgili öğrenciler, bu tür cümle yapıları sorularında öncelikle cümlenin yüklemlerini ve bu yüklemlerin nasıl bir araya geldiğini tespit etmemiz gerekir. Şimdi adım adım inceleyelim:
- Cümleyi İnceleyelim: "Hem derslerine düzenli çalışıyor hem de sosyal aktivitelere zaman ayırıyor."
- Yüklemleri Bulalım:
- Cümlenin ilk yüklemi "çalışıyor". (Birinci yargı)
- Cümlenin ikinci yüklemi "ayırıyor". (İkinci yargı)
Gördüğümüz gibi, cümlede birden fazla yüklem bulunmaktadır. Bu da bize cümlenin basit olmadığını gösterir.
- Bağlaçları Tespit Edelim: Cümlede "hem ... hem de" bağlacı kullanılmıştır. Bu bağlaç, iki ayrı yargıyı (iki ayrı cümlecik veya yüklemi) birbirine bağlama görevi üstlenmiştir.
- Cümle Türlerini Hatırlayalım:
- Basit cümle: Tek yüklemi ve tek yargısı olan cümlelerdir. (Bizim cümlemizde iki yüklem var, o yüzden A seçeneği elenir.)
- Birleşik cümle: Bir temel cümle ve ona bağlı en az bir yan cümleden (fiilimsi, ki'li, şartlı vb.) oluşan cümlelerdir. Genellikle tek temel yüklemi vardır. (Bizim cümlemizde iki ayrı temel yargı var ve bunlar bağlaçla bağlanmış, o yüzden B seçeneği elenir.)
- Sıralı cümle: Birden fazla yüklemi olan, bu yüklemlerin virgül (,) veya noktalı virgül (;) ile birbirine bağlandığı cümlelerdir. (Bizim cümlemizde yüklemler virgül veya noktalı virgül ile değil, "hem ... hem de" bağlacıyla bağlanmıştır, o yüzden C seçeneği elenir.)
- Bağlı cümle: Birden fazla yüklemi olan, bu yüklemlerin bağlaçlarla (ve, veya, ama, fakat, ancak, lakin, çünkü, oysa, halbuki, hem...hem de vb.) birbirine bağlandığı cümlelerdir.
- Sonuca Ulaşalım: "Hem derslerine düzenli çalışıyor" ve "hem de sosyal aktivitelere zaman ayırıyor" ifadeleri iki ayrı yargıdır ve bu iki yargı "hem ... hem de" bağlacıyla birbirine bağlanmıştır. Bu tanım doğrudan bağlı cümlenin özelliğidir.
Bu nedenle, verilen cümle yapı özelliği bakımından bağlı cümledir.
Cevap D seçeneğidir.
