Bir hücrenin osmotik basıncı 0.8 MPa olarak ölçülmüştür. Bu hücre 0.5 MPa osmotik basınca sahip bir ortama konulduğunda aşağıdaki olaylardan hangisi gerçekleşir?
A) Hücreden ortama su çıkışı
B) Ortamdan hücreye su girişi
C) Çözünen maddelerin hücreye girişi
D) Hücrede plazmoliz başlangıcı
Bu soruyu çözmek için öncelikle osmoz ve osmotik basınç kavramlarını iyi anlamamız gerekiyor. Osmotik basınç, bir çözeltinin su çekme kuvvetini ifade eder. Yüksek osmotik basınç, o çözeltide daha fazla çözünmüş madde olduğu ve dolayısıyla su çekme eğiliminin daha yüksek olduğu anlamına gelir.
- Verilen Bilgileri Değerlendirelim: Soruda, hücrenin osmotik basıncı 0.8 MPa ve hücrenin konulduğu ortamın osmotik basıncı 0.5 MPa olarak verilmiştir.
- Osmotik Basınçları Karşılaştıralım: Hücrenin osmotik basıncı (0.8 MPa), ortamın osmotik basıncından (0.5 MPa) daha yüksektir. Bu durum, hücrenin içinde ortamdan daha fazla çözünmüş madde bulunduğu anlamına gelir. Ortam ise hücreye göre daha az çözünmüş madde içerir.
- Su Hareketinin Yönünü Belirleyelim: Su, her zaman daha az çözünmüş madde içeren (daha düşük osmotik basınçlı ve dolayısıyla daha yüksek su potansiyeline sahip) yerden, daha çok çözünmüş madde içeren (daha yüksek osmotik basınçlı ve dolayısıyla daha düşük su potansiyeline sahip) yere doğru, yarı geçirgen bir zar (hücre zarı) boyunca hareket eder. Bizim durumumuzda, ortamın osmotik basıncı (0.5 MPa) hücrenin osmotik basıncından (0.8 MPa) daha düşük olduğu için, ortamda daha az çözünmüş madde vardır ve su potansiyeli daha yüksektir. Dolayısıyla, su ortamdan hücreye doğru hareket edecektir.
- A) Hücreden ortama su çıkışı: Bu durum, hücrenin osmotik basıncı ortamdan daha düşük olsaydı veya ortam hipertonik olsaydı gerçekleşirdi. Bizim durumumuzda tam tersi bir durum söz konusudur.
- B) Ortamdan hücreye su girişi: Ortamın osmotik basıncı hücreden düşük olduğu için (yani ortam hipotonik olduğu için), su ortamdan hücreye doğru hareket eder. Bu, yukarıdaki analizimizle tamamen uyumlu ve doğru seçenektir.
- C) Çözünen maddelerin hücreye girişi: Osmotik basınç farkı suyun hareketini belirler, çözünen maddelerin hareketini değil. Çözünen maddelerin hareketi farklı mekanizmalarla (difüzyon, aktif taşıma vb.) gerçekleşir ve bu sorunun doğrudan konusu değildir.
- D) Hücrede plazmoliz başlangıcı: Plazmoliz, hücrenin su kaybederek büzülmesi olayıdır. Bu, hücrenin kendisinden daha yüksek osmotik basınca sahip bir ortama konulmasıyla (hipertonik ortam) gerçekleşir. Bizim durumumuzda hücre su alacağı için plazmoliz değil, turgor basıncında artış beklenir.
Cevap B seçeneğidir.
