Birinci elden kaynak örnekleri Test 1

Arkeolojik bir kazıda, üzerinde o dönemin kralının yaptığı savaşları anlatan yazılar bulunan bir taş tablet çıkarılmıştır. Bu tablet ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Birinci elden yazılı bir kaynaktır.
B) Olayın yaşandığı döneme aittir.
C) Tarafsız bir kaynaktır.
D) Tarihsel bir belgedir.

Sevgili öğrenciler, bu soruda arkeolojik bir kazıda bulunan ve üzerinde kralın savaşlarını anlatan yazılar olan bir taş tabletin özelliklerini değerlendireceğiz. Hangi ifadenin bu tablet için söylenemeyeceğini bulmak için her seçeneği dikkatlice inceleyelim:

• A) Birinci elden yazılı bir kaynaktır.

  Birinci elden kaynaklar (ya da ana kaynaklar), olayın yaşandığı dönemde, olayı yaşayan veya ona tanıklık eden kişiler tarafından oluşturulan belgelerdir. Soruda bahsedilen tablet, "o dönemin kralının yaptığı savaşları anlatan yazılar" içerdiğine göre, bizzat o dönemin kralı veya onun emriyle o dönemde yazılmıştır. Bu da onu doğrudan olayın yaşandığı zamana ait, orijinal bir belge yani birinci elden bir kaynak yapar. Dolayısıyla bu ifade söylenebilir.

• B) Olayın yaşandığı döneme aittir.

  Soruda açıkça "o dönemin kralının yaptığı savaşları anlatan yazılar bulunan bir taş tablet" ifadesi geçmektedir. Bu, tabletin ve üzerindeki yazıların, bahsedilen savaşların yaşandığı döneme ait olduğunu gösterir. Dolayısıyla bu ifade de söylenebilir.

• C) Tarafsız bir kaynaktır.

  Bir kralın kendi yaptığı savaşları anlatan bir metin, genellikle kralın başarılarını yüceltmek, düşmanlarını küçümsemek veya kendi bakış açısını haklı çıkarmak amacıyla yazılır. Bu tür metinlerde olaylar genellikle kralın lehine yorumlanır, yenilgiler göz ardı edilebilir veya farklı şekilde sunulabilir. Dolayısıyla, bu tür bir kaynakta objektiflikten ziyade, kralın veya devletin çıkarlarını yansıtan bir bakış açısı hakim olacaktır. Bu nedenle, bu tabletin tarafsız bir kaynak olduğunu söylemek oldukça zordur. Bu ifade söylenemez.

• D) Tarihsel bir belgedir.

  Tarihsel belgeler, geçmiş hakkında bilgi veren her türlü yazılı veya görsel materyaldir. Bu taş tablet, o dönemin kralının savaşları hakkında bilgi içerdiği için geçmişe ışık tutan, tarihi olayları belgeleyen önemli bir kaynaktır. Dolayısıyla bu ifade söylenebilir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, kralın kendi savaşlarını anlatan bir tabletin tarafsız olması beklenemez. Bu nedenle, tablet ile ilgili söylenemeyecek ifade C seçeneğidir.

Cevap C seçeneğidir.