8. Aşağıdaki eser-yazar eşleştirmelerinden hangisi İslamiyet'in etkisindeki Türk edebiyatına ait değildir?
A) Kutadgu Bilig - Yusuf Has Hacip
B) Divan-ı Hikmet - Ahmet Yesevi
C) Muhakemetü'l Lügateyn - Ali Şir Nevai
D) Orhun Yazıtları - Bilge Kağan
Sevgili öğrenciler, bu soruda Türk edebiyatının farklı dönemlerine ait eserler ve yazarları eşleştirilmiş. Bizden istenen ise, İslamiyet'in etkisindeki Türk edebiyatına ait olmayan eşleştirmeyi bulmak. Bu tür soruları çözerken her bir seçeneği dikkatlice değerlendirmek ve eserin hangi döneme ait olduğunu bilmek çok önemlidir.
- A) Kutadgu Bilig - Yusuf Has Hacip: Kutadgu Bilig, "Mutluluk Veren Bilgi" anlamına gelir. Karahanlılar döneminde, 11. yüzyılda Yusuf Has Hacip tarafından yazılmıştır. Bu eser, Türklerin İslamiyet'i kabul etmesinden sonraki ilk siyasetname ve didaktik (öğretici) eserdir. Dolayısıyla, İslamiyet'in etkisindeki Türk edebiyatının önemli bir temsilcisidir.
- B) Divan-ı Hikmet - Ahmet Yesevi: Divan-ı Hikmet, 12. yüzyılda Hoca Ahmet Yesevi tarafından yazılmıştır. Ahmet Yesevi, Türkistan'da İslamiyet'in yayılmasında ve tasavvufun (İslam mistisizmi) Türkler arasında kök salmasında büyük rol oynamış bir mutasavvıftır. Eser, dini-tasavvufi şiirlerden oluşur ve İslamiyet'in Türkler arasında anlaşılmasını sağlamıştır. Bu nedenle, İslamiyet'in etkisindeki Türk edebiyatına kesinlikle aittir.
- C) Muhakemetü'l Lügateyn - Ali Şir Nevai: Muhakemetü'l Lügateyn, 15. yüzyılda Çağatay Türkçesi'nin büyük şairi Ali Şir Nevai tarafından yazılmıştır. Bu eser, Türkçenin Farsçadan daha zengin ve üstün bir dil olduğunu kanıtlamak amacıyla kaleme alınmıştır. Ali Şir Nevai, İslam medeniyetinin ve Türk-İslam kültürünün önemli temsilcilerinden biridir. Dolayısıyla, bu eser de İslamiyet'in etkisindeki Türk edebiyatının bir parçasıdır.
- D) Orhun Yazıtları - Bilge Kağan: Orhun Yazıtları (Göktürk Yazıtları), 8. yüzyılın başlarında dikilmiştir ve Türk tarihinin ve edebiyatının bilinen ilk yazılı anıtlarıdır. Bu yazıtlar, Göktürk Devleti dönemine aittir ve Türklerin henüz İslamiyet'i kabul etmediği, eski Türk inanç ve yaşam tarzının hakim olduğu bir dönemi yansıtır. Yazıtlarda Bilge Kağan, Kül Tigin ve Tonyukuk gibi önemli şahsiyetlerin ağzından devletin kuruluşu, savaşlar, öğütler anlatılır. Bu eser, İslamiyet öncesi Türk edebiyatına aittir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Orhun Yazıtları İslamiyet öncesi döneme aitken, diğer seçeneklerdeki eserler Türklerin İslamiyet'i kabul etmesinden sonraki dönemde yazılmış ve İslam kültüründen etkilenmiş eserlerdir.
Cevap D seçeneğidir.
