Bir gezgin önce 40 km doğuya, sonra 25 km batıya yürüyor. Gezginin başlangıç noktasına göre yer değiştirme vektörü nedir?
A) 65 km doğuMerhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, bir gezginin yaptığı hareketler sonucunda başlangıç noktasına göre nerede olduğunu bulacağız. Fizikte bu duruma "yer değiştirme" diyoruz. Yer değiştirme, sadece ne kadar yol alındığını değil, aynı zamanda hangi yöne doğru gidildiğini de gösteren vektörel bir büyüklüktür. Haydi adım adım çözelim:
Yer değiştirme, bir cismin başlangıç noktası ile son noktası arasındaki en kısa mesafeyi ve yönü gösteren vektörel bir büyüklüktür. Kat edilen toplam yoldan farklıdır. Örneğin, evden okula gidip tekrar eve dönerseniz, toplam yol almış olursunuz ama yer değiştirmeniz sıfırdır çünkü başlangıç ve bitiş noktanız aynıdır.
Yönleri matematiksel olarak ifade etmek için bir referans noktası ve işaret sistemi belirlememiz gerekir. Genellikle sağa veya doğuya giden yönleri pozitif (+), sola veya batıya giden yönleri ise negatif (-) olarak kabul ederiz. Bu soruda:
Şimdi gezginin yaptığı her bir hareketi, belirlediğimiz işaret sistemine göre yazalım:
Gezginin başlangıç noktasına göre toplam yer değiştirmesini bulmak için bu iki hareketi cebirsel olarak toplarız:
Hesapladığımız değer $+15 \text{ km}$ çıktı. Pozitif işaret, başlangıçta belirlediğimiz gibi Doğu yönünü ifade eder. Bu, gezginin başlangıç noktasına göre 15 km doğuda olduğu anlamına gelir.
Bu durumda, gezginin başlangıç noktasına göre yer değiştirme vektörü 15 km doğudur.
Cevap B seçeneğidir.